Temel olarak altı sosyo-ekonomik sınıf bulunmaktadır ;

Yukarıda yeralan tablodan da görüleceği gibi A, B ve C1 gruplarını diğerlerinden ayıran en önemli özelliği bedensel işlerin yapılmamasıdır.

Kol veya beden gücü ile çalışmayanların büyük bir çoğunluğu C1 grubuna dahildir. Bu kişilerin hanelerinde reis olan kişi genellikle idari işlerde veya memurluk benzeri işlerde çalışırlar. Oldukça yoğun bir eğitim almışlardır ve karmaşık işlerde çalışırlar. Ancak bu kişilerin sorumlulukları, nitelikleri ve tecrübeleri/kıdemleri çok fazla olmadığı sürece B olarak işaretlenmemelidir. Genellikle C1 grubundaki kişiler özellikle B grubundan başkalarının yönetimi/rehberliği altında çalışırlar.

B grubundaki kişiler bölüm idarecisi olabilirler, profesyonellik veya uzmanlık gerektiren işlerde çalışabilirler ve geniş bir organizasyon içerisinde işin bir kısmının veya küçük bir organizasyonun tamamının idaresinden sorumludurlar.

Bazen B grubunda sınıflanan kişiler ise A sınıfından kişiler tarafından yönlendirilir. A grubunda yeralan kişiler üst düzeyde yöneticiler veya profesyonel kişilerdir ve kararların alınmasında, politikaların belirlenmesinde en üst düzeyde sorumluluk sahibidir. Yönetim kurulu üyesi gibi üst düzeyde pozisyonlarda bulunurlar. Oldukça az sayıdaki meslek/iş grubu A sınıfına dahildir ve bu kişiler mesleklerinin zirvesindeki yüksek nitelikteki kişilerdir.


Kol ve beden gücüyle çalışan kişiler C2 ve D gruplarında sınıflandırılırlar.

Nitelikli bedeni çalışanlar C2 grubunda yer alırlar. Bu kişilerin işleri özel bir eğitim (ustalık eğitimi gibi) ve/veya belirli bir düzeyde sorumluluk gerektirir.

Az veya hiç nitelik gerektirmeyen işlerde bedenen çalışan kişiler ise D grubunda sınıflandırılır. Bu işler eğitim veya nitelik gerektirmez ve çok az bir sorumluluk gerektirir.

E sosyo ekonomik grubundaki kişiler ise sosyo-ekonomik olarak yaşamlarını en alt düzeyde yaşamını sürdüren kişilerdir. Çok az bir gelire sahip olabilecekleri gibi hiç bir belirli gelir kaynakları da olmayabilir. Bunlara örnek olarak ; çok az bir gelire sahip emekliler, dullar, altı aydan fazladır işsiz olanlar, altı aydan beri sağlık sorunundan dolayı çalışamayan ve ücreti kesilenler, mevsimlik ve çok düşük ücretle çalışanlar sayılabilir.

Sosyo ekonomik statü hakkında bir karara ulaşabilmek için, hanehalkı reisinin işi/mesleği hakkında detaylı bilgi toplanması gereklidir. Bu bilgiler şunlar olabilir : işin tam olarak özelliği, iş için gereken özel eğitim ve nitelikler, çalışılan yerin türü ve büyüklüğü, başkalarının yaptığı işler üzerindeki sorumluluğu ve benzeri. Elde edilen tüm bilgiler soru formu üzerine açıkça yazılmalıdır.

Sorulabilecek bazı sorular şunlar olabilir ;

• “Hanehalkı reisinin mesleği nedir?”
• “Bu iş tam süreli mi, yoksa kısmi süreli (part-time) bir iş mi?”
• “İşin sahibi mi (vergi ödemekten sorumlu mu) yoksa çalışan mı (vergisi otomatik olarak esiliyor mu)?”
• “Yaptığı işin bir etiketi/ismi var mı?”
• “İş bedenen yapılan bir iş mi?”
• “İş için gereken nitelikler neler?”
• “Bu firma ne iş yapar?”
• “Burada toplam olarak kaç kişi çalışıyor?”
• “İşyerinde başkalarının idaresinden sorumlu mu? Kaç kişinin?”

Tüm katılımcılara tüm bu soruları yöneltmek gerekmez. Çoğu zaman bu sorulardan birkaçını sormak yetecektir.

Bu sorulardan gerekenlerin sorulması ile doğru bir sosyal sınıflandırma yapılabilecektir. Böylece hedeflenen kotalara ulaşılmasının sağlanacağı ve örneklemin doğru olacağı, dolayısıyla da araştırmanın başarılı olacağı akıldan çıkarılmamalıdır.

İzleyen sayfada yer alan örnekten de görüleceği gibi doğrudan iş/meslek sorulduğunda alınan ilk yanıt hanehalkı reisinin sosyo-ekonomik statüsünü belirlemek için yeterli olmayabilir. İlk alınacak yanıta göre kişiler A ile D gruplarından herhangi birinde sınıflandırılabilir. Örneğin “serbest meslek”, “yönetici”, “şef” gibi yanıtlar sağlıklı bir sınıflandırma için tamamen yetersiz kalacaktır.